เมื่อพูดถึงเครื่องมือช่างที่พบเห็นได้บ่อย “ตะไบ” ถือเป็นอีกชนิดที่มักจำเป็นกับการใช้งาน และมักพบเจอได้ในกล่องเครื่องมือช่าง อย่างไรก็ตามสำหรับคนซึ่งเป็นช่างมือใหม่ ยังไม่ชำนาญ จึงยังไม่รู้จักเครื่องมือชนิดนี้ดีพอ ลองมาศึกษาข้อมูลอย่างละเอียดเพื่อการใช้งานที่มีประสิทธิภาพ ตอบโจทย์ความคุ้มค่า ผลงานออกมาน่าพึงพอใจสูงสุด
ตะไบ คืออะไร ใช้ทำอะไร?
ตะไบ คือ เครื่องมือช่างที่นิยมนำมาใช้ถู ขัด หรือแต่งผิววัสดุ ทำให้วัสดุเรียบคม ลดการบาดผิว หรือทำให้ขนาดชิ้นงานลดลงตามต้องการ มักใช้กับวัสดุต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น ไม้ พลาสติก โลหะ การขัดทีละน้อยจะช่วยสกัดผิวให้ออกอย่างต่อเนื่อง ลักษณะของตัวตะไบจะเป็นร่องคมเรียงตัวกันอยู่ ถือเป็นเครื่องมือช่างที่มีประโยชน์หลายด้าน พบได้ง่ายในงานทั่วไป เช่น งานโลหะ งานไม้ งานซ่อมบำรุง งานแต่งโมเดล รวมถึงงานประดิษฐ์สิ่งของ
ส่วนต่าง ๆ ของตะไบประกอบด้วยอะไรบ้าง?
ตะไบเป็นเครื่องมือช่างที่ทำมาจากเหล็กกล้าที่ผสมคาร์บอน ประกอบไปด้วย
- ฟันตะไบ มีลักษณะเป็นใบยาวแบบคมมีด เพื่อใช้ขัดตกแต่ง ทำให้ชิ้นงานมีผิวเรียบเนียนมากขึ้น หรือชิ้นงานถูกขัดจนมีขนาดเล็กใช้งานตามเหมาะสม
- ขอบตะไบ จะมีลักษณะหนา แล้วก็ตรงขอบแบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ ชนิดขอบเรียบ ไม่ต้องให้บอบข้างตะไบตัดเฉือนกินเนื้องาน กับชนิดขอบข้างมีคม ที่ลักษณะเป็นฟันหยาบใช้เพื่อขูดผิวงานเพื่อเอาสิ่งสกปรก หรือสนิมออกจากผิวหน้างานก่อนลงมือทำ
- โคนตะไบ เป็นส่วนพิมพ์สัญลักษณ์ยี่ห้อ แหล่งผลิต อยู่ปลายด้านล่างติดกับกั่นตะไบ ซึ่งโคนตะไบจะไม่มีฟันคม
- ปลายตะไบ จะเป็นส่วนบนสุด สำหรับใช้มือข้างไม่ถนัดช่วยประคอง หรือออกแรงกด ให้คมตะไบกินเนื้อวัสดุงานมากหรือน้อยกำหนดได้เองตามต้องการ
- หน้าตะไบ พื้นผิวที่ขึ้นรูปให้คมตัดของตะไบเรียงเป็นแถวซ้อนกันตลอดความยาวของหน้าตะไบ
- กั่นตะไบ ลักษณะจะเป็นปลายแหลม ถูกยึดอยู่ภายในด้ามตะไบ สามารถใช้งานได้เลยทันที
- ด้ามจับ เป็นด้ามถือแบบกลมเพื่อให้การจับดูถนัดมือมากขึ้น มักผลิตด้วยพลาสติก สะดวกสบายต่อการใช้งานมากยิ่งขึ้น ทำให้ผู้ใช้งานคล่องมือ
ชนิดของตะไบ และลักษณะของฟัน
1. ตะไบกลม
มีลักษณะเป็นหน้าตัดรูปวงกลมตลอดความยาว ปลายเรียวเล็กน้อย เส้นผ่าศูนย์กลางของตะไบเลือกได้เองเพื่อให้เหมาะกับขนาดรู หรืองานโค้งเว้าที่แตกต่างกัน ฟันตะใบรอบวงกลม ใช้เพื่อตกแต่งโค้งเว้าบนชิ้นงานให้เรียบเนียน แค่สอดตะไบเข้ารู หรือช่องทางอยากตกแต่งแล้วออกแรงหมุนพร้อมกับดันเข้าออก ตัวตะไบจะกินเนื้อชิ้นงานได้สม่ำเสมอ เป็นรูกลมเรียบ
2. ตะไบแบน
มีหน้าตัดเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า บางชนิดเป็นเรียวสอบเข้าหาเล็กน้อย ฟันตะไบแบ และหยาบมาก เหมาะกับงานที่ต้องการให้กินวัสดุเยอะและละเอียดมาก ใช้ตกแต่งเพื่อให้ผิวเรียบเนียน ลดความกว้าง หรือหนาได้เล็กน้อย เหมาะกับวัสดุที่ไม่แข็งมาก เช่น พลาสติก ไม้ อะลูมิเนียม ใช้ปรับผิวได้เพื่อลดคราบสนิมบนผิวโลหะ การปรับระนาบของผิวให้ได้ระดับ หรือลบเกล็ด
3. ตะไบแบบเหลี่ยม
มีหน้าตัดเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส มุมคมชัดทั้ง 4 ด้าน ฟันคล้ายตะไบแบน ใช้ทำความสะอาด เก็บรายละเอียดของมุมชิ้นงานส่วนที่ตะไบอื่นเข้าไม่ถึง หรือมุมด้านในก็สามารถลบคมได้ เหมาะกับการขัดแต่งรู ช่องที่เป็นรูปสี่เหลี่ยม เช่น ในเพลา ร่องลิ่ม หรือทำมุมฉากภายในชิ้นงานที่เน้นความแม่นยำเป็นหลัก
4. ตะไบแทงเลื่อยโซ่
เป็นตะไบเฉพาะทางที่มีลักษณะกลม เล็ก และฟันมีความคมมาก ออกแบบพิเศษเพื่อใช้ลับคมโซ่ของเลื่อยโซ่ที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางเป็นมิลิเมตร หรือเป็นนิ้วได้แม่นยำ การลับคมต้องทำอย่างถูกต้องเพื่อให้ได้ชิ้นงานที่มีประสิทธิภาพ ดันตะไบในทิศทางเดียวกับคมฟันเลื่อย แล้วรักษาองศาการลับให้เหมาะสมตามคำแนะนำ
บทสรุป
การใช้ตะไบอย่างถูกต้องเหมาะสมเป็นสิ่งที่ช่างทุกคนควรให้ความสำคัญ และต้องไม่มองข้ามเด็ดขาด เพื่อให้ได้ชิ้นงานที่รับการลับคมจากตะไบอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งการรู้รายละเอียดเหล่านี้ช่วยให้เข้าใจลักษณะ และการใช้งานมากขึ้น หวังว่าจะช่วยเรื่องงานช่างของคุณผ่านไปได้ด้วยดี ผลงานออกมาน่าพึงพอใจสูงสุด
