“สนิม” ปัญหาสุดคลาสสิกที่สามารถเกิดขึ้นได้โดยเฉพาะกับบรรดาอุปกรณ์ เครื่องมือช่างต่าง ๆ ที่ผลิตจากเหล็ก การมองหาวิธีป้องกันสนิมเหล็กไม่ให้เกิดขึ้นจึงเป็นสิ่งที่ช่างทุกคน หรือแม้แต่คนทั่วไปที่มีเครื่องมือเหล่านี้ควรรู้ไว้ นอกจากช่วยยืดอายุการใช้งานแล้ว ยังลดต้นทุนในการซ่อมแซม การซื้อใหม่ และไม่เป็นอันตรายขณะนำไปปฏิบัติงานอีกด้วย
ประเภทของสนิมที่มักเกิดขึ้น
1. สนิมแดง
เกิดจากน้ำ ความชื้น และอากาศ ทำปฏิกิริยากับเหล็กจนกลายเป็นสนิม เนื่องจากเหล็กสูญเสียอิเล็กตรอนที่จับตัวกับออกซิเจนจึงแสดงออกมาเป็นออกไซด์สีแดง รวมถึงการปนเปื้อนของเกลือก็เป็นอีกปัจจัยเช่นกัน
2. สนิมเหลือง
สนิมที่พบเจอได้บ่อยบริเวณโครงสร้างเหล็กและโลหะ เกิดจากการอยู่ในพื้นที่อุณหภูมิสูงนาน เหล็กจึงได้รับความชื้น ออกไซด์บนเหล็กเปลี่ยนเป็นสีเหลือง มักพบได้ตามข้อต่อ จุดน้ำหยด หรือเครื่องมือที่ต้องใช้กับน้ำเดือดบ่อย ๆ
3. สนิมน้ำตาล
เกิดจากการมีออกซิเจนและน้ำสูง แต่ความชื้นต่ำ สีจึงเปลี่ยนเป็นน้ำตาล มักขึ้นกระจายตามพื้นผิวอุปกรณ์จนทั่ว สัมผัสแห้งมาก กำจัดยาก ใช้แรงและเวลานาน
4. สนิมดำ
เกิดจากการมีออกซิเจนสูง แต่ความชื้นต่ำ มักมีสาเหตุเพราะดูแลรักษาหรือเก็บไม่ถูกวิธี ไปจนถึงสถานที่จัดเก็บไม่มีคุณภาพ สนิมสีดำจึงกระจายตัวเป็นหย่อม ๆ
วิธีป้องกันสนิมเหล็กบนเครื่องมือช่าง
1. ทาสารเคลือบกันสนิม
ทำความสะอาดพื้นผิวที่เป็นเหล็กหรือโลหะ เช็ดจนแห้ง จากนั้นทาสารเคลือบกันสนิมลงไปทั่วทุกบริเวณ ทิ้งไว้ให้สารเคลือบแห้งประมาณ 30 นาที แล้วจึงนำเก็บในบริเวณที่แห้งและไม่มีน้ำ
2. ทำความสะอาดหลังใช้งานเป็นประจำ
บ่อยครั้งเครื่องมือช่างต้องพบกับความชื้น น้ำ ขณะกำลังใช้งาน วิธีป้องกันสนิมเหล็กจึงควรทำความสะอาดหลังใช้เป็นประจำ เริ่มจากล้างทำความสะอาด เช็ดจนแห้ง ทาด้วยน้ำยาป้องกันสนิม ห่อกระดาษให้เรียบร้อย และเก็บพื้นที่แห้ง
3. ฉีดพ่นน้ำมันครอบจักรวาล
วิธีนี้มักนิยมใช้กรณีที่เกิดสนิมกับน็อต สกรู ที่เกิดสนิมจนคลายตัวไม่ออก ให้ฉีดพ่นน้ำมันครอบจักรวาลลงไปบริเวณที่เกิดสนิม ตัวน็อตจะค่อย ๆ คลายออกมา จากนั้นจึงเช็ดทำความสะอาด หรือขัดสนิมออกทั้งบริเวณน็อตและรูเสียบ
4. กระตุ้นเหล็กจากศักย์ไฟฟ้า
มักใช้กับอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ มีเครื่องมือช่างและอุปกรณ์ที่ทำจากเหล็กเยอะ ๆ ไฟฟ้าจะเข้าไปกระตุ้นเพื่อไม่ให้เหล็กทำปฏิกิริยากับน้ำ ความชื้น และอากาศ แต่วิธีนี้มีค่าใช้จ่ายสูง จึงไม่ค่อยนิยมมากนัก
บทสรุป
วิธีป้องกันสนิมเหล็กเพื่อไม่ให้เกิดกับเครื่องมือช่างสามารถเริ่มทำได้ทันทีตั้งแต่ครั้งแรกที่ซื้อมา หรือมีการใช้งาน เพื่อช่วยป้องกันไม่ให้พื้นผิวของวัสดุเกิดคราบสนิมทุกประเภท การใช้งานยาวนาน คุ้มค่าลงทุน ผลลัพธ์น่าพึงพอใจ และยังช่วยลดอุบัติเหตุขณะทำงานได้อีกด้วย
